{"id":62,"date":"2025-12-15T15:05:52","date_gmt":"2025-12-15T15:05:52","guid":{"rendered":"https:\/\/justitiafortis.com\/?p=62"},"modified":"2025-12-24T10:43:34","modified_gmt":"2025-12-24T10:43:34","slug":"hukum-materil-vs-hukum-formil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/","title":{"rendered":"Hukum Materil Vs Hukum Formil"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Hukum Formil<\/strong> dan <strong>Hukum Materil<\/strong> adalah dua jenis hukum yang saling berkaitan tetapi fungsinya berbeda.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Hukum Materil<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Hukum Materil<\/strong> adalah hukum yang <strong>mengatur isi atau substansi hak dan kewajiban<\/strong> manusia dalam masyarakat.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciri-ciri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Menentukan <strong>apa yang boleh dan tidak boleh dilakukan<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Mengatur <strong>hak, kewajiban, dan larangan<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Bersifat substantif (inti aturan)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Contoh:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hukum Pidana: larangan mencuri, membunuh (misalnya KUHP)<\/li>\n\n\n\n<li>Hukum Perdata: aturan tentang perjanjian, warisan, perkawinan<\/li>\n\n\n\n<li>Hukum Administrasi Negara: kewenangan pejabat negara<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccc <em>Contoh sederhana:<\/em><br>Larangan mencuri dan ancaman pidananya adalah <strong>hukum materil<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Hukum Formil<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Hukum Formil<\/strong> adalah hukum yang <strong>mengatur tata cara atau prosedur<\/strong> untuk menegakkan dan melaksanakan hukum materil.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ciri-ciri:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mengatur <strong>bagaimana hukum ditegakkan<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Menentukan <strong>proses beracara di pengadilan<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Bersifat prosedural<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Contoh:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hukum Acara Pidana (KUHAP)<\/li>\n\n\n\n<li>Hukum Acara Perdata<\/li>\n\n\n\n<li>Hukum Acara Tata Usaha Negara<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\ud83d\udccc <em>Contoh sederhana:<\/em><br>Proses penangkapan, penyidikan, persidangan, hingga putusan hakim adalah <strong>hukum formil<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Perbedaan Singkat<\/h3>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>Hukum Materil<\/th><th>Hukum Formil<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Mengatur isi hukum<\/td><td>Mengatur cara penegakan hukum<\/td><\/tr><tr><td>Menentukan hak &amp; kewajiban<\/td><td>Menentukan prosedur<\/td><\/tr><tr><td>\u201cApa aturannya\u201d<\/td><td>\u201cBagaimana menerapkannya\u201d<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hukum Formil dan Hukum Materil adalah dua jenis hukum yang saling berkaitan tetapi fungsinya berbeda. 1. Hukum Materil Hukum Materil adalah hukum yang mengatur isi atau substansi hak dan kewajiban manusia dalam masyarakat. Ciri-ciri: Contoh: \ud83d\udccc Contoh sederhana:Larangan mencuri dan ancaman pidananya adalah hukum materil. 2. Hukum Formil Hukum Formil adalah hukum yang mengatur tata [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":106,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-62","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-materi-hukum"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Hukum Materil Vs Hukum Formil -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hukum Materil Vs Hukum Formil -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hukum Formil dan Hukum Materil adalah dua jenis hukum yang saling berkaitan tetapi fungsinya berbeda. 1. Hukum Materil Hukum Materil adalah hukum yang mengatur isi atau substansi hak dan kewajiban manusia dalam masyarakat. Ciri-ciri: Contoh: \ud83d\udccc Contoh sederhana:Larangan mencuri dan ancaman pidananya adalah hukum materil. 2. Hukum Formil Hukum Formil adalah hukum yang mengatur tata [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-15T15:05:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-24T10:43:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"adminjustitiafortis\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"adminjustitiafortis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/\"},\"author\":{\"name\":\"adminjustitiafortis\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/a2b1f5171b6a32536a98ea04422b8c50\"},\"headline\":\"Hukum Materil Vs Hukum Formil\",\"datePublished\":\"2025-12-15T15:05:52+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-24T10:43:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/\"},\"wordCount\":164,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png\",\"articleSection\":[\"Materi Hukum\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/\",\"url\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/\",\"name\":\"Hukum Materil Vs Hukum Formil -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png\",\"datePublished\":\"2025-12-15T15:05:52+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-24T10:43:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/a2b1f5171b6a32536a98ea04422b8c50\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png\",\"width\":1080,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hukum Materil Vs Hukum Formil\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/a2b1f5171b6a32536a98ea04422b8c50\",\"name\":\"adminjustitiafortis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8b55825fc4dd87a9a9363e2a01c2f81487a1ef9f7cef296545efe7078862eeed?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8b55825fc4dd87a9a9363e2a01c2f81487a1ef9f7cef296545efe7078862eeed?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"adminjustitiafortis\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/justitiafortis.com\"],\"url\":\"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/author\/adminjustitiafortis\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hukum Materil Vs Hukum Formil -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Hukum Materil Vs Hukum Formil -","og_description":"Hukum Formil dan Hukum Materil adalah dua jenis hukum yang saling berkaitan tetapi fungsinya berbeda. 1. Hukum Materil Hukum Materil adalah hukum yang mengatur isi atau substansi hak dan kewajiban manusia dalam masyarakat. Ciri-ciri: Contoh: \ud83d\udccc Contoh sederhana:Larangan mencuri dan ancaman pidananya adalah hukum materil. 2. Hukum Formil Hukum Formil adalah hukum yang mengatur tata [&hellip;]","og_url":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/","article_published_time":"2025-12-15T15:05:52+00:00","article_modified_time":"2025-12-24T10:43:34+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":1080,"url":"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png","type":"image\/png"}],"author":"adminjustitiafortis","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"adminjustitiafortis","Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/"},"author":{"name":"adminjustitiafortis","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/a2b1f5171b6a32536a98ea04422b8c50"},"headline":"Hukum Materil Vs Hukum Formil","datePublished":"2025-12-15T15:05:52+00:00","dateModified":"2025-12-24T10:43:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/"},"wordCount":164,"image":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png","articleSection":["Materi Hukum"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/","url":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/","name":"Hukum Materil Vs Hukum Formil -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png","datePublished":"2025-12-15T15:05:52+00:00","dateModified":"2025-12-24T10:43:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/a2b1f5171b6a32536a98ea04422b8c50"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#primaryimage","url":"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png","contentUrl":"https:\/\/justitiafortis.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/justitia-3.png","width":1080,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/hukum-materil-vs-hukum-formil\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/justitiafortis.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hukum Materil Vs Hukum Formil"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/#website","url":"https:\/\/justitiafortis.com\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/justitiafortis.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/a2b1f5171b6a32536a98ea04422b8c50","name":"adminjustitiafortis","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/justitiafortis.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8b55825fc4dd87a9a9363e2a01c2f81487a1ef9f7cef296545efe7078862eeed?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8b55825fc4dd87a9a9363e2a01c2f81487a1ef9f7cef296545efe7078862eeed?s=96&d=mm&r=g","caption":"adminjustitiafortis"},"sameAs":["http:\/\/justitiafortis.com"],"url":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/author\/adminjustitiafortis\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72,"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62\/revisions\/72"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/justitiafortis.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}